RECEPT – SCHILDERMEDIUM OP BASIS VAN ZEST-IT, OLIËN EN HARSEN

Schildermedium voor olieverf:

In de loop van de jaren mengde ik diverse schildermediums. Ik deed dat enerzijds om daarmee geld te besparen en anderzijds om te kunnen experimenteren met de eigenschappen er van. Denk daarbij aan de smeuïgheid, de droogtijd, de toets, de werkbaarheid en het visuele eindresultaat (brilliance). Ik heb hier onnoemelijk veel van geleerd. Maar voordat ik dieper in ga op de ambachtelijke kant en de recepten wil ik graag wijzen op het volgende:

Gezondheid, milieu en veiligheid:

GOMTERPENTIJN:
Vrijwel ieder schildersmedium bevat in meer of mindere mate een oplosmiddel.
Van oudsher is gomterpentijn favoriet. Gomterpentijn heeft een groot oplossend vermogen. Dat betekent dat oliën en harsen er goed in oplossen. Gomterpentijn is dus uitermate geschikt voor olieverf.

Irriterend voor de luchtwegen:
Echter, gomterpentijn verspreidt een schadelijke damp. Sommigen vinden de geur er van lekker, andere verafschuwen de geur. Hoe dan ook, als je langdurig deze damp inademt, dan kun je daar ernstige problemen door krijgen. Om het maar eens plat te benoemen, “Het haakt in je strot”. In de winter heb ik de ramen van mijn atelier gesloten. Zo was ik gedurende de winterperiode vier maanden continu verkouden. Het hield maar niet op. Dat kan geen toeval zijn.

Ontvlambaar / brandbaar:
Een ander nadeel van Gomterpentijn is de brandbaarheid. Er wordt zelfs gewaarschuwd voor broeien en zelfontbranding van oude, met gomterpentijn verzadigde, schilderlappen. Gelukkig heb ik dat nog nooit meegemaakt … maar toch!

ZEST-IT OIL PAINT DILUTANT:
Recentelijk ben ik overgegaan op een alternatief oplosmiddel namelijk Zest-it Oil Paint Dilutant. Dit oplosmiddel is gemaakt vanuit citrusboom/struiken/schillen.

  • Het oplossend vermogen is heel groot. Je kunt er, net zoals met gomterpentijn, dammarhars en vette oliën zoals standolie in oplossen.
  • De geur is gering en zelfs vrij prettig (citrusachtig)
  • Het product is onbrandbaar.
  • Zest-it is helder en vergeelt niet. Het verdampt zonder sporen na te laten.
  • Net als bij gomterpentijn is er voor verdamping tijd en warmte nodig. Ideaal, zo blijft er voldoende tijd over om je verf te verwerken. Denk daarbij aan de nat-in-nat methode.
  • Het verfoppervlak ziet er na droging mooi, krachtig en briliant uit. Identiek aan het resultaat dat ik gewend was te bereiken met gomterpentijn.

Na één jaar experimenteren ben ik helemaal overtuigd. Alle gomterpentijnprodukten heb ik intussen vervangen door Zest-It.

Zest-It Oil Paint Dilutant. Een uitstekende vervanger voor gomterpentijn!

PIET’s MEDIUM:

Mijn basisrecept voor een prima werkzaam en universeel schildermedium.

  • 1 deel zest-it
  • 1 deel damaroplossing (c.q. damarvernis) gebaseerd op zest-it (conform het recept hierboven)
  • 1 deel standolie (verfmolen De Kat)
  • ½ deel Venetiaans Terpentijn (Verfmolen De Kat)

Opmerking:
Geef de harsen en oliën in het medium tijd om te mengen. Schud of roer zo nu en dan. Gebruik het medium pas na enkele dagen. De viskeuze standolie en damar hebben tijd nodig om te kunnen mengen met en oplossen in het zest-it oplosmiddel.


Het schilderen met PIET’s MEDIUM:

  • Vul één paletdop met zest-it oplosmiddel. Vul een tweede paletdop met Piet’s medium.
  • Mager: In de onderlagen van het schilderij gebruik je voornamelijk het pure zest-it oplosmiddel.
  • Vet: In de bovenlagen voer je langzaamaan het gehalte aan Piet’s medium op.
  • Verf in dunne lagen, liefst met transparante tinten. Je kunt er prachtig mooie overgangen mee creëren. Je zult verrast zijn door de brilliance en uitstraling van de olieverf.

Leveranciers:

Er wordt veel troep verkocht. Koop deze grondstoffen bij een gerenommeerde vakhandel.

Voor het zelf mengen van een goed medium maak je gebruik van:

  • Een geschikt oplosmiddel zoals Zest-It Oil Paint Dilutant (gerenommeerde vakhandel)
  • Oliën zoals standolie en lijnolie (gerenommeerde vakhandel of verfmolen De Kat)
  • Venetiaans terpentijn, waarmee de glansgraad en de toets wordt beïnvloed (Verfmolen De Kat verkoopt een mooie kwaliteit)
  • Een middel om de werkzaamheid en glansgraad mee te beïnvloeden zoals Dammarvernis. Dammarvernis maak je zelf door brokken Dammarhars in een nylon kous op te lossen in Zest-It (een mooie kwaliteit dammarhars koop je bij Verfmolen De Kat).

Alle genoemde stoffen hebben een natuurlijke oorsprong. Harsen en zest-it zijn extracten van bomen/struiken/vruchten. De kwaliteit is in sterke mate afhankelijk van de oorsprong, daar waar de grondstoffen gewonnen worden. Een goede vakhandel levert topkwaliteit. Voor sommige stoffen bestaan er synthetische alternatieven. Het laat zich raden, deze synthetische alternatieven voldoen absoluut niet!

Terpentine is niet geschikt:

Terpentine als oplosmiddel valt af. Aromatenvrije terpentine gebruik ik enkel om mijn penselen in te spoelen. Het product is te schraal voor de olieverf hetgeen je terugziet in de matte uitstraling van het gedroogde verfoppervlak (zoals inschieten). Daarbij vervliegt/verdampt terpentine zo snel dat je olieverf al snel stug en onwerkbaar wordt.